Yumurtalık kisti sizi korkutmasın

Hemen hemen bütün kadınlarda görülen, ancak bazı durumlarda belirti bile göstermeyen yumurtalık kisti nedir? Over kist olarak da bilinen kistlerin oluşma sebebi nedir? Yumurtalık kistlerinin belirtileri ve tedavi yolları ile ilgili bilinmesi gerekenler …

YUMURTALIK KİSTİ NEDİR?

Yumurtalıklar kadın üreme sisteminin bir parçasıdır. Rahmin her iki tarafında alt karın bölgesinde bulunurlar. Kadınlar yumurta ve östrojen ve progesteron hormonları üreten iki yumurtalığa sahiptir. Bazen, yumurtalıkların birinde kist denen sıvı dolu bir kese gelişir. Birçok kadın yaşamları boyunca en az bir kist geliştirir. Çoğu durumda, kistler ağrısızdır ve hiçbir belirti göstermez. Yumurtalık kistleri; neredeyse her kadının yaşamı boyunca en az bir kez karşılaştığı sağlık sorunu. Yumurtalık kistleri; neredeyse her kadının yaşamı boyunca en az bir kez karşılaştığı sağlık sorunu. Çoğunlukla belirti vermiyor ve jinekolojik muayene esnasında tesadüfen saptanıyor. Bu yüzden düzenli kontrol şart, Yumurtalık kistleri, bazen sadece sağ veya sol yumurtalıkta bazen de her iki tarafta birden ortaya çıkan,  içi sıvı dolu kesecikler şeklinde veya kan içerikli ya da daha yoğun olabilen, çeşitli boyutlarda saptanan oluşumlara deniyor.

Belirtilerden biri kasık ağrısı“Yumurtalık kisti bulunan bazı hastalar hiçbir şikayet yaşamaz. Bazılarındaysa sadece kasık ağrısı olabilir. Ağrı şiddetli değildir. Oturmak, dizleri karna çekmek gibi karın içerisini sıkıştıran hareketlerde aniden hissedilir. Ancak kistte yırtılma veya kendi etrafında dönme meydana gelirse, ani ve şiddetli kasık, karın ağrıları, bulantı, kusma, bayılma gibi şikayetler ortaya çıkabilir. Yumurtalık kisti tanısının konulmasında nadiren de olsa ultrasonografinin dışında bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans ve kanda tümör belirteçleri incelenerek tedavi için bir karara varılır. Tümör belirteçlerinin yüksekliği ve diğer görüntüleme bulgularında kistin kötü huylu olma olasılığının yüksek  olması halinde, tedavi için operasyona karar verilir.

YUMURTALIK KİSTLERİNİN TÜRLERİ

Dermoid kistler ve endometrioma kistleri gibi çeşitli yumurtalık kistleri vardır. Bununla birlikte, fonksiyonel kistler en sık görülen tiptir. İki tip fonksiyonel kist, folikül ve korpus luteum kistlerini içerir.

Folikül kisti: Bir kadının adet döngüsü sırasında, bir yumurta folikül denilen bir kese içinde büyür. Bu kese yumurtalıkların içinde yer alır. Çoğu durumda, bu folikül veya kesesi açılır ve bir yumurta bırakır. Ancak folikül kırılmazsa folikül içindeki sıvı yumurtalık üzerinde kist oluşturabilir.

Korpus Luteum kistleri: Folikül keseleri tipik olarak bir yumurta bıraktıktan sonra çözülür. Ancak eğer kese çözülmezse ve folikül sızıntısı durumunda, kese içinde ek sıvı gelişebilir ve bu sıvı birikmesi bir corpus luteum kistine neden olur.

Diğer yumurtalık kistleri şunları içerir:

– Dermoid kistler: Yumurtalıklarda saç, yağ ve diğer dokuları barındırabilen kese benzeri büyüme.

– Kistadenomlar: Yumurtalıkların dış yüzeyinde gelişebilen kanserli olmayan büyüme.

– Endometriomalar: Rahmin içinde normal olarak büyüyebilen dokular rahmin dışında gelişebilir ve yumurtalıklara yapışabilir, bu da bir kist ile sonuçlanır.

Bazı kadınlar polikistik over sendromu denen bir durum geliştirirler. Bu durum yumurtalıkların çok sayıda küçük kist içerdiği anlamına gelir. Yumurtalıkların büyümesine neden olabilir. Tedavi edilmezse polikistik overler infertiliteye neden olabilir.

YUMURTALIK KİSTİNİN BELİRTİLERİ

Çoğu zaman, yumurtalık kistleri herhangi bir semptom göstermez. Bununla birlikte, kist büyüdükçe belirtiler ortaya çıkabilir. Semptomlar şunları içerebilir:

– Karın bölgesinde şişlik

– Ağrılı bağırsak hareketleri

– Adet düzensizliği, lekelenme veya adet görememe

– Cinsel ilişki sırasında ağrı

– Alt sırt (pelvis bölgesi) ya da uyluklarda ağrı

– Göğüslerde hassasiyet

– Mide bulantısı ve kusma

Derhal tıbbi müdahale gerektiren bir yumurtalık kistinin şiddetli semptomları şunlardır:

– Şiddetli veya keskin pelvik ağrı

– Ateş

– Baygınlık veya baş dönmesi

– Hızlı solunum

Bu semptomlar rüptüre bir kisti veya bir yumurtalık torsiyonunu gösterebilir. Her iki komplikasyon erken tedavi edilmezse ciddi sonuçlar doğurabilir.

Tanısı için neler yapılmalıdır:

Doktor tarafından yapılan hastalık sorgulamasından sonra hasta muayene edilir. Bu muayene, “kadın-doğum” uzmanı tarafından yapılır. Ayrıca “ultrasonografi” tetkiki ile yumurtalıklar incelenir. Buna ek olarak yumurtalık kanseri göstergesi olarak CA-125 adlı bir maddeye kanda bakılır. Ancak bu madde aynı zamanda yumurtalığın iyi huylu hastalıklarında da yükselebilir. Kanser tanısı ancak yumurtalıktan “biyopsi” ile alınan bir doku örneğin veya karında sıvısı olan hastalarda sıvı örneğinin “patalog” tarafından, incelenmesi sonucunda konur. Karnın tanı koymak amacıyla açılarak şüpheli bölgelerden biyopsi alınması için yapılan ameliyata “laparotomi” adı verilir. Alınan örnek operasyon sırasında patalog tarafından incelenir. Eğer bu parça “kanser” tanısı alırsa, ameliyata devam edilir. Operasyon sırasında cerrahın kararına göre rahim, tüpler, yumurtalıklar, karın zarı alınır. Ayrıca diyaframdan, diğer organlardan, komşu lenf bezlerinden ve karın içi sıvıdan örnekler alınarak “cerrahi evreleme” tamamlanır ve tüm örnekler patalog tarafından incelenir. Hastalığın ne oranda yayılmış olduğunun saptanması tedavi ve takipte önemlidir.

 

YUMURTALIK KİSTİ KOMPLİKASYONLARI

Çoğu yumurtalık kisti iyi huyludur ve doğal olarak tedavi edilmeksizin kendiliğinden gider. Bu kistler, eğer varsa, semptomlara neden olur. Ancak çok nadir durumlarda, rutin bir muayene sırasında kanserli bir yumurtalık kisti kitlesi tespit edebilir. Yumurtalık torsiyonu yumurtalık kistlerinin diğer nadir bir komplikasyonudur. Bu, büyük bir kistin, yumurtalığın bükülmesine veya orijinal konumundan hareket etmesine neden olmasıdır. Yumurtalık için kan akımı kesilir ve tedavi edilmezse yumurtalık dokusuna zarar verebilir veya ölüme neden olabilir. Nadir görülse de, yumurtalık torsiyonu acil jinekolojik ameliyatların yaklaşık yüzde 3’ünü oluşturur.

Nadir görülen rüptüre kistler, yoğun ağrı ve iç kanamaya neden olabilir. Bu komplikasyon bir enfeksiyon riskini artırır ve tedavi edilmezse hayati tehlike oluşturabilir.

YUMURTALIK KİSTİ TANISI NASIL KONUR?

Doktorunuz rutin bir pelvik muayene sırasında yumurtalık kisti tespit edebilir. Yumurtalıklarınızdan birinde şişlik fark edebilir ve bir kistin varlığını doğrulamak için ultrason testi isteyebilir. Ultrason testi (ultrasonografi), iç organlarınızın görüntüsünü oluşturmak için yüksek frekanslı ses dalgalarını kullanan bir görüntüleme testidir. Ultrason testleri kistin büyüklüğünü, yerini, şeklini ve bileşimini (katı veya sıvı dolu) belirlemede yardımcı olur.

Yumurtalık kistlerini teşhis etmek için kullanılan görüntüleme araçları şunlardır:

– CT taraması: iç organların kesit görüntülerini oluşturmak için kullanılan bir vücut görüntüleme cihazı.

– MRI: iç organların derinlikli görüntülerini üretmek için manyetik alanlar kullanan bir test

– Ultrason cihazı: yumurtalığı görselleştirmek için kullanılan bir görüntüleme cihazı.

Kistlerin çoğunluğu birkaç hafta ya da aylar sonra kaybolduğu için doktorunuz hemen bir tedavi planı önermeyebilir. Bunun yerine, birkaç hafta veya birkaç ay içinde ultrason testinizi tekrar edip durumunuzu kontrol edebilir.

Durumunuzda herhangi bir değişiklik yoksa veya kist boyutu artmışsa, doktorunuz belirtilerinizin diğer nedenlerini belirlemek için ek testler isteyecektir.

Bunlar şunları içerir:

– Hamilelik testi: hamile olmadığınızdan emin olmak için.
– Hormon durumu: östrojen veya progesteron gibi majör hormonlar.
– Yumurtalık kanseri taraması için CA-125 kan testi.

YUMURTALIK KİSTİ TEDAVİSİ

Doktorunuz, kist kendi kendine yok olmazsa veya büyürse kisti küçültmek veya çıkarmak için tedavi önerebilir. Cerrahiden sonra yayılım durumu değerlendirilerek kemoterapi ve/veya radyoterapi uygulanabilmektedir.

Doğum kontrol hapları

Tekrarlayan yumurtalık kistleri varsa, doktorunuz ovulasyonu durdurmak ve yeni kistlerin gelişmesini önlemek için oral kontraseptif ilaçlar reçete edebilir. Oral kontraseptifler ayrıca yumurtalık kanseri riskinizi de azaltabilir. Postmenopozal kadınlarda yumurtalık kanseri riski daha yüksektir.

Laparoskopi

Kistiniz küçükse ve kanser ihtimali varsa doktorunuz kistin cerrahi olarak çıkarılması için laparoskopi yapabilir. Laparoskopi genel anestezi altında yapılan ve göbek deliğinden ince bir teleskopun karın içine sokularak karın içi organlarının görüntülenmesi prensibine dayanan bir ameliyattır.

Laparotomi

Eğer büyük bir kistiniz varsa, doktorunuz kistinizi karın bölgesindeki büyük bir kesikten cerrahi olarak çıkartabilir. Çıkarılan kiste acil bir biyopsi yapılır ve eğer kistin kanserli olduğu tespit edilirse, yumurtalıklarınızı ve rahminizi çıkarmak için histerektomi yapabilirler.

Tedavisi Sonrası Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Nelerdir: Rutin doktor kontrolleri aksatılmamalıdır.